Zapraszamy uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych na lekcję muzealną poświęconą legendom Zagłębia Dąbrowskiego. Zajęcia łączą krótkie wprowadzenie historyczne z warsztatami tworzenia opowieści w formie teatru kamishibai.
Podczas spotkania uczestnicy poznają dawne opowieści związane z regionem, zapisane przez Mariana Kantora-Mirskiego – badacza, regionalistę i popularyzatora lokalnych legend. Historie o diabłach, rycerzach, czarownicach i postaciach historycznych poznajemy w nowej, bardziej przystępnej formie – jako ilustrowane opowieści przedstawiane w teatrze kamishibai, tradycyjnym japońskim teatrzyku narracyjnym.
Czym jest teatr kamishibai?
Kamishibai to tradycyjna japońska forma opowiadania historii przy pomocy ilustracji. Nazwa oznacza dosłownie „papierowy teatr”.
Narrator opowiada historię, przesuwając kolejne ilustracyjne karty w niewielkiej, drewnianej scenie. Każda karta przedstawia fragment opowieści, dzięki czemu słuchacze mogą jednocześnie słuchać narracji i oglądać kolejne sceny historii.
Ta forma opowiadania była szczególnie popularna w Japonii w pierwszej połowie XX wieku, kiedy wędrowni opowiadacze prezentowali historie dzieciom na ulicach i placach miast. Dziś kamishibai wykorzystywane jest często w edukacji i bibliotekach jako sposób na rozwijanie wyobraźni, umiejętności opowiadania i pracy zespołowej.
Jak powstaje legenda?
Na początku zajęć rozmawiamy o tym, czym jest legenda i dlaczego powstają lokalne opowieści. Uczniowie dowiadują się:
- kim był Marian Kantor-Mirski i dlaczego zapisywał legendy Zagłębia Dąbrowskiego,
- jakie motywy pojawiają się w opowieściach regionu – m.in. diabły, rycerze, czarownice, wydarzenia historyczne czy postać św. Barbary, patronki górników,
- w jaki sposób legendy łączą historię z wyobraźnią i pomagają opowiadać o przeszłości.
Poznajemy teatr kamishibai
Kolejnym etapem spotkania jest prezentacja teatrzyku kamishibai. Uczestnicy poznają jego budowę oraz sposób działania.
Podczas pokazu przykładowej legendy:
- narrator opowiada historię,
- kolejne ilustracje przesuwane są w drewnianej scenie,
- proste efekty dźwiękowe pomagają budować atmosferę opowieści.
Dzięki temu uczniowie mogą zobaczyć, jak obraz i słowo współpracują w opowiadaniu historii.
Warsztaty tworzenia legend
W drugiej części zajęć uczestnicy pracują w zespołach i przygotowują własną wersję legendy w formie kamishibai.
W zależności od wieku grupy:
- młodsi uczniowie przygotowują przede wszystkim ilustracyjne karty opowieści,
- starsi uczestnicy opracowują tekst narracji oraz ilustracje.
Podczas pracy zespoły planują przebieg opowieści, tworzą kolejne sceny i przygotowują krótką narrację.
Finał – przedstawienie w teatrzyku
Na zakończenie każda grupa prezentuje swoją historię w teatrzyku kamishibai. Uczniowie czytają przygotowany tekst, przesuwają ilustracyjne karty i – jeśli chcą – wykorzystują proste efekty dźwiękowe budujące atmosferę opowieści.
W zależności od pogody część warsztatowa może odbywać się również w parku przy Pałacu Schoena, co sprzyja pracy zespołowej i tworzeniu ilustracji.
Legendy wykorzystywane podczas zajęć:
Podczas warsztatów pracujemy m.in. z legendami zapisanymi przez Mariana Kantora-Mirskiego, takimi jak:
- „Wróbla wieś” (Porąbka)
- „Rycerz Benda”
- „Opowieść o górniku i św. Barbarze”
- „Opowieść o dziedzicu Zagórza i nękających go baranach”
- „Opowieść o Wilczej Górze”
- „Opowieść o skarbie ukrytym w Brynicy” (legenda z Milowic)
Informacje praktyczne:
Czas trwania: ok. 90–120 minut
Miejsce:
Pałac Ernsta Schoena, ul. Chemiczna 12
Forma zajęć: lekcja muzealna połączona z warsztatami narracyjnymi i plastycznymi
Cena: 300 zł za grupę do 25 osób
Liczba uczestników: jedna klasa szkolna (do 25 osób)
Najczęściej zadawane pytania:
Czy uczniowie muszą znać wcześniej legendy?
Nie, legendy przedstawiane są przez edukatorkę podczas zajęć.
Czy warsztaty wymagają specjalnych materiałów plastycznych?
Wystarczą papier i kartki, ale wszystko dostarcza Muzeum.
