Archiwum - Strona 2 z 48 - Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu

mar

2026

Rodzina Schoenów, ich czasy i dziedzictwo

Zapraszamy uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych na lekcję muzealną poświęconą historii rodziny Schoenów, niemieckich przemysłowców włókienniczych, którzy odegrali ważną rolę w rozwoju Sosnowca na przełomie XIX i XX wieku.

Podczas zajęć uczestnicy poznają historię przybycia rodziny z Saksonii do Zagłębia Dąbrowskiego oraz dowiedzą się, w jaki sposób działalność przemysłowa Schoenów wpłynęła na rozwój miasta, przemysłu i życia społecznego regionu. Lekcja oparta jest na materiałach archiwalnych i źródłach historycznych znajdujących się w zbiorach Muzeum.

Kim byli Schoenowie?

Rodzina Schoenów przybyła do Sosnowca w 1875 roku z Werdau w Saksonii, gdzie wcześniej prowadziła zakłady włókiennicze. Bracia Ernst i Franz Schoenowie rozpoczęli w Zagłębiu działalność przemysłową, zakładając nowoczesne przędzalnie wełny oraz rozwijając przedsiębiorstwo tekstylne działające pod nazwą Dom Handlowy C.G. Schön.

Powstałe w Sosnowcu zakłady szybko stały się jednymi z największych tego typu przedsiębiorstw w regionie, a produkcja trafiała na rynki Królestwa Polskiego i Imperium Rosyjskiego.

Pod koniec XIX wieku Schoenowie wybudowali także reprezentacyjne rezydencje – w tym Pałac Schoena w Środuli, który był rodową siedzibą rodziny i dziś mieści Muzeum w Sosnowcu.

Rodzina angażowała się również w działalność społeczną i dobroczynną. Wspierała inicjatywy lokalne, budowę obiektów publicznych oraz rozwój infrastruktury miejskiej. Przez trzy pokolenia Schoenowie byli jednymi z najważniejszych przedsiębiorców związanych z historią Sosnowca

Jak przebiegają zajęcia?

Podczas lekcji uczniowie:

poznają historię rodziny Schoenów i ich działalności przemysłowej,
dowiadują się, jak wyglądał rozwój Sosnowca jako miasta przemysłowego,
poznają historię pałaców i fabryk należących do rodziny,
zapoznają się z relacjami osób pracujących w zakładach Schoenów lub związanych z rodziną.

W trakcie zajęć wykorzystywane są materiały archiwalne, fotografie i dokumenty, które pozwalają zobaczyć, jak wyglądało życie przemysłowców i robotników w rozwijającym się mieście na przełomie XIX i XX wieku.

Informacje praktyczne

Czas trwania: ok. 60 minut

Miejsce:
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12

Liczba uczestników:
jedna klasa szkolna (do ok. 30 osób)

Rezerwacja telefoniczna:
32 363 45 18

mar

2026

Gwara mieszkańców Zagłębia Dąbrowskiego

Zapraszamy uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych na lekcję muzealną poświęconą językowi i gwarom regionu Zagłębia Dąbrowskiego. Podczas zajęć uczestnicy poznają charakterystyczne cechy gwary zagłębiowskiej oraz dowiedzą się, czym różni się ona od gwary śląskiej i małopolskiej.

Lekcja łączy krótkie wprowadzenie do historii regionu z prezentacją multimedialną oraz zadaniami pozwalającymi lepiej zrozumieć rolę języka w kulturze i codziennej komunikacji. Uczniowie poznają wybrane słowa używane w różnych gwarach oraz przekonają się, jak język może jednocześnie łączyć ludzi i tworzyć różnice między regionami.

Czym jest gwara Zagłębia Dąbrowskiego?

Gwara Zagłębia Dąbrowskiego to lokalna odmiana języka, która powstała na styku różnych tradycji kulturowych i językowych. Na jej kształt wpływały zarówno elementy gwary małopolskiej, jak i sąsiedniej gwary śląskiej.

W mowie mieszkańców regionu zachowało się wiele charakterystycznych słów i zwrotów, które są świadectwem historii, codziennych zajęć i kontaktów między społecznościami. Język jest ważnym elementem tożsamości regionalnej – pozwala rozpoznać pochodzenie rozmówcy, ale bywa też źródłem nieporozumień między mieszkańcami różnych regionów.

Jak przebiegają zajęcia?

Podczas lekcji uczniowie:

poznają najważniejsze informacje o Zagłębiu Dąbrowskim i jego historii,
dowiadują się, czym jest gwara i jakie pełni funkcje w kulturze,
poznają podstawowe cechy gwary zagłębiowskiej, śląskiej i małopolskiej,
próbują odgadnąć znaczenie wybranych słów charakterystycznych dla poszczególnych gwar.

W trakcie zajęć wykorzystywane są m.in. dawne gazety z regionu oraz pocztówki Sosnowca zapisane w różnych językach, które pokazują, jak wielojęzyczny był dawniej region.

Na zakończenie uczniowie biorą udział w krótkim quizie, który pozwala utrwalić poznane słowa i ciekawostki językowe.

Informacje praktyczne

Czas trwania: ok. 60 minut

Miejsce: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12

Forma zajęć: lekcja muzealna z prezentacją multimedialną i elementami quizu

Liczba uczestników: jedna klasa szkolna (do ok. 30 osób)

Rezerwacja telefoniczna: 32 363 45 18

mar

2026

Kości i ich opowieści – antropologia dla początkujących

Zapraszamy uczniów klas VII–VIII szkół podstawowych na lekcję muzealną poświęconą podstawom antropologii i anatomii człowieka. Podczas zajęć uczestnicy poznają budowę ludzkiego szkieletu oraz dowiedzą się, w jaki sposób badacze potrafią odczytywać informacje o wieku, płci i życiu dawnych ludzi na podstawie zachowanych kości.

Lekcja ma charakter interaktywny – uczniowie nie tylko poznają podstawowe zagadnienia z zakresu antropologii, ale także samodzielnie wykonują proste zadania badawcze i uczą się interpretować wyniki obserwacji.

Czym zajmuje się antropologia?

Antropologia fizyczna bada szczątki ludzkie, aby lepiej zrozumieć życie dawnych społeczności. Na podstawie kości badacze mogą określić m.in. płeć, przybliżony wiek osoby, a czasem także informacje o jej zdrowiu czy przebytych urazach.

Takie analizy są ważnym elementem badań archeologicznych. Dzięki nim można odtworzyć historię dawnych społeczności oraz dowiedzieć się więcej o warunkach życia ludzi sprzed setek lat.

Podczas zajęć uczniowie zobaczą także materiały z badań archeologicznych, m.in. fotografie szkieletów odkrytych na cmentarzyskach w Sławkowie i Lelowie, które pomagają zrozumieć, jak wygląda praca archeologa i antropologa.

Jak przebiegają zajęcia?

Podczas lekcji uczniowie:

poznają najważniejsze elementy ludzkiego szkieletu,
dowiadują się, w jaki sposób na podstawie kości można określić płeć i wiek człowieka,
wykonują proste pomiary antropometryczne,
próbują samodzielnie złożyć model ludzkiego szkieletu,
poznają przykłady badań archeologicznych prowadzonych w regionie.

W trakcie zajęć omawiane są również wybrane zagadnienia z zakresu antropologii sądowej, pokazujące, w jaki sposób naukowcy analizują szczątki ludzkie odnajdywane podczas badań archeologicznych.

Prowadząca

Zajęcia prowadzi Katarzyna Sobota-Liwoch – archeolożka i antropolożka sądowa, kustosz w Dziale Archeologii Pałacu Schoena – Muzeum w Sosnowcu. Prowadzi badania archeologiczne w regionie oraz popularyzuje wiedzę o archeologii i antropologii poprzez wykłady, warsztaty i spotkania edukacyjne.

Informacje praktyczne

Czas trwania: ok. 60 minut

Miejsce: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12,

Forma zajęć: lekcja muzealna z elementami warsztatów antropologicznych,

Liczba uczestników: jedna klasa szkolna (do ok. 30 osób),

Rezerwacja telefoniczna: 32 363 45 18

mar

2026

Zabawy dziecięce naszych pradziadków

Lekcja muzealna dla przedszkoli i szkół podstawowych

Jak bawiły się dzieci sto lat temu? Czy do dobrej zabawy potrzebne były zabawki ze sklepu?

Podczas lekcji muzealnej „Zabawy dziecięce naszych pradziadków” uczestnicy poznają gry i zabawy, które były popularne na przełomie XIX i XX wieku. Zajęcia pokazują, jak wyglądało dzieciństwo w czasach, gdy większość wolnego czasu spędzało się na podwórku lub w ogrodzie, a do zabawy często wystarczały proste przedmioty i wyobraźnia.

To spotkanie pozwala spojrzeć na historię codziennego życia z perspektywy najmłodszych – ich zabaw, pomysłów i sposobów spędzania czasu razem z rówieśnikami.

Jak bawiły się dzieci 100 lat temu?

Na początku XX wieku dzieci spędzały wiele czasu na wspólnych zabawach na podwórkach, placach i ulicach. Wiele gier przekazywano sobie z pokolenia na pokolenie, ucząc się ich od starszego rodzeństwa lub kolegów.

Podczas lekcji uczestnicy poznają kilka takich zabaw i dowiadują się, jak wyglądała codzienna rozrywka ich pradziadków. Wśród prezentowanych gier pojawiają się m.in.:

klasy – gra polegająca na skakaniu po narysowanych na ziemi polach,
cymbergaj – zręcznościowa gra stołowa, w której krążek przesuwa się palcami po powierzchni stołu,
bierki – gra wymagająca skupienia i precyzji, polegająca na podnoszeniu pojedynczych patyczków bez poruszenia pozostałych,
wyścigi kolarzy – popularna niegdyś gra stołowa inspirowana wyścigami rowerowymi,
skakanie w gumę – zabawa ruchowa wymagająca rytmu i koordynacji,

Niektóre zabawy mają charakter zręcznościowy, inne wymagają współpracy lub refleksu. Dzięki temu uczestnicy mogą zobaczyć, jak różnorodne były dawne gry podwórkowe.

Uwaga! Tempo spotkania oraz wybór zabaw dostosowujemy do wieku uczestników, przestrzeni (podczas ładnej pogody wychodzimy do parku) i charakteru grupy.

Informacje praktyczne:

Czas trwania: ok. 60 minut

Miejsce: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12

Forma zajęć: zabawy ruchowe w przestrzeni Muzeum lub w parku

Liczba uczestników:
jedna klasa szkolna (do ok. 30 osób)

Rezerwacja telefoniczna: 32 363 45 18

mar

2026

Legendy Zagłębia Dąbrowskiego i teatr kamishibai

Diabły, rycerze, czarownice i skarby ukryte w zagłębiowskiej ziemi – lokalne legendy zapisane przez Mariana Kantora-Mirskiego mają w sobie wszystko, co sprawia, że dzieci słuchają z zapartym tchem. A co, gdyby uczniowie nie tylko je usłyszeli, ale sami je opowiedzieli – w formie japońskiego teatru kamishibai? Ta lekcja łączy edukację regionalną z twórczą pracą zespołową w jeden angażujący projekt.

mar

2026

Pierwsza wizyta w muzeum – dla przedszkolaków

Jak wygląda muzeum? Po co właściwie istnieje i czy może być w nim ciekawie? Czym różni się wystawa od kolekcji? Jeśli planujesz pierwszą wycieczkę swojej grupy do muzeum, ta lekcja jest właśnie dla Ciebie – i dla Twoich przedszkolaków. Zajęcia w Pałacu Schoena zostały zaprojektowane tak, by pierwsze spotkanie z muzeum było dla dzieci przyjemnym, bezpiecznym i ciekawym doświadczeniem.

mar

2026

Wielkanocna ozdoba – warsztaty

Serdecznie zapraszamy na kolejne warsztaty z trenerką rzemiosła artystycznego i technik dawnych – Joanną Krzysztofik. Tym razem wykonamy wyjątkowe, „malowane” włóczką pisanki (na drewnianym formie, które mogą posłużyć jako urocza ozdoba wielkanocnego stołu lub wiosenny upominek.

Zapraszamy wszystkich miłośników rzemiosła od 12. roku życia. Koszt – 20 zł od uczestnika. Zapewniamy wszystkie potrzebne materiały.

Spotykamy się 22 marca o godzinie 11:00 lub 16:00.

Wejściówki można zakupić w kasie muzeum lub za pośrednictwem poniższego formularza:

mar

2026

Bogdan Kułakowski

Wystawa prezentuje fotografie wykonane na przestrzeni sześćdziesięciu pięciu lat pracy zawodowej Bogdana Kułakowskiego. Najstarsze z eksponowanych zdjęć pochodzi z 1963 roku. To zarówno pojedyncze fotografie reportażowe, jak i całe fotoreportaże wyjęte z „szuflady” – materiały, których nie udało się sprzedać, ponieważ były „nie na temat”, nie przeszły redakcyjnej autocenzury lub powstawały niejako „obok” codziennie realizowanych zleceń prasowych. Ukazują charakterystyczny dla autora sposób rejestracji rzeczywistości oraz jego umiejętność uchwycenia i zrozumienia chwili.

Głównym tematem prezentowanych zdjęć jest codzienność. Kułakowski kieruje obiektyw aparatu na ludzi prostych, czasami niedostosowanych społecznie, lecz żyjących barwnie To obrazy pozornie nieistotne, a jednak mocne w swojej wymowie i silnie zakorzenione w otoczeniu. Nie są reżyserowane. Powstały dzięki doskonałemu opanowaniu warsztatu fotoreporterskiego oraz wrodzonej intuicji autora, pozwalającej przewidzieć, że za moment wydarzy się coś ważnego.

Na wernisaż zapraszamy 12.03 o godzinie 18:00. Wstęp wolny!

mar

2026

Kino u Ernsta: Chaplin znany i nieznany

Na Wasze życzenie powtarzamy najbardziej popularny seans w ramach naszego cyklu Kino u Ernsta: „Chaplin znany i nieznany” . Spotykamy się w piątek 20 marca o 18:00.

Ponownie sięgniemy po prawdziwe perełki z dorobku króla komedii – Charliego Chaplina. Zobaczymy najbardziej znane i cenione sceny z jego filmów. Aby dopełnić atmosfery, muzykę na żywo zapewni pan Tomasz Pernal, który zadba o to, by każde westchnięcie i podskok Chaplina zabrzmiały jak należy. Seans uzupełni komentarz filmoznawczy dr Darii Więcławek, która przedstawi biografię i twórczość słynnego komika.

Oto nasz program:

„Imigrant” (1917) – Film o tym, że życie imigranta nigdy nie było łatwe, nawet sto lat temu. Ale w rękach Chaplina to nie tylko historia o trudach podróży do nowego świata, ale też o tym, że nawet jak się przewrócimy, to zawsze możemy iść dalej.
„Brzdąc” (1921) – Pierwszy pełnometrażowy film Chaplina, gdzie ten geniusz komedii pokazuje, że ojcostwo to nie żarty (zwłaszcza jeżeli w portfelu hula wiatr).
„Psie życie” (1918) – Opowieść o człowieku i jego najlepszym, czworonożnym przyjacielu. Obaj mają równie mało szczęścia w życiu, ale przynajmniej mają siebie nawzajem.
„Gorączka złota” (1925) – To nie tylko opowieść o tym, jak się szuka bogactwa, ale też jak człowiek potrafi sobie poradzić, gdy zostaje sam na mrozie z kawałkiem buta.
„Światła wielkiego miasta” (1931) – Chaplin udowadnia, że nawet w głośnym, zabieganym świecie wielkich miast jest miejsce na delikatność, miłość i… no dobrze, także kilka spektakularnych upadków.

Bilety w cenie 25 zł zakupicie przez poniższy formularz lub bezpośrednio w kasie Muzeum.

lut

2026

Dzień Kobiet w Pałacu Schoena

8 marca w Pałacu Schoena (ul. Chemiczna 12) będzie można spędzić Dzień Kobiet przyjemnie i pożytecznie. Wydarzenie rozpocznie się o godzinie 16:00.

Na początek zapraszamy na fascynującą powtórkę z historii sztuki. Kulturoznawczyni Joanna Kunysz przedstawi wykład „Od Wenus z Willendorfu do współczesności. Zmieniający się kanon kobiecego piękna w sztuce”.

Następnie odbędą się warsztaty plastyczne, po których uczestniczki (a może i uczestnicy) wyjdą z własnym dziełem sztuki – i prawdopodobnie z nową pasją. W trakcie zajęć powstaną niezwykłe „pejzaże wełną malowane”. Joanna Krzysztofik zadba o to, aby każdy uczestnik warsztatów „namalował” własne arcydzieło. Toskańskie pola, pustynny krajobraz, a może plaża o zachodzie słońca – wszystko zależy od wyobraźni.

Bilety w cenie 50 zł można zakupić online lub w kasie Muzeum. Cena obejmuje wszystkie niezbędne materiały.

Uczestnicy wydarzenia są również uprawnieni do bezpłatnego zwiedzania wszystkich wystaw stałych i czasowych w Pałacu Ernsta Schoena:
– Polskie szkło współczesne
– Piękno. Prawda czy fałsz? XXIX Sosnowieckie Spotkania Artystyczne
– Zasada zgodności. Katarzyna Łata – fotografia
– Szast-Prast-Glass. Szkło prasowane ze zbiorów własnych Pałacu Schoena Muzeum w Sosnowcu