O lekcji
Lekcja „Legendy Zagłębia Dąbrowskiego i teatr kamishibai” to zajęcia dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych, prowadzone przez Annę Polewiak w Pałacu Schoena Muzeum w Sosnowcu. Łączą krótkie wprowadzenie historyczne z warsztatami narracyjnymi i plastycznymi – uczniowie nie tylko poznają legendy regionu, ale sami tworzą ich własne wersje w formie ilustrowanego teatrzyku.
Kamishibai to tradycyjna japońska forma opowiadania historii przy pomocy ilustracji – nazwa oznacza dosłownie „papierowy teatr”. Narrator opowiada historię, przesuwając kolejne karty w drewnianej scenie, a słuchacze mogą jednocześnie słuchać narracji i oglądać kolejne sceny. Ta forma, niegdyś popularna wśród wędrownych opowiadaczy w Japonii, dziś znakomicie sprawdza się w edukacji – rozwija wyobraźnię, umiejętności narracyjne i pracę zespołową.
Jak przebiegają zajęcia?
Część I – Jak powstaje legenda?
Zajęcia zaczynają się od rozmowy o tym, czym jest legenda i dlaczego powstają lokalne opowieści. Uczniowie poznają postać Mariana Kantora-Mirskiego – badacza i regionalisty, który zapisał legendy Zagłębia Dąbrowskiego – oraz dowiadują się, jakie motywy pojawiają się w opowieściach regionu: diabły, rycerze, czarownice, wydarzenie historyczne, a także postać św. Barbary, patronki górników. Prowadząca pokazuje, jak legendy łączą historię z wyobraźnią i pomagają opowiadać o przeszłości.
Część II – Pokaz teatru kamishibai
Uczniowie poznają budowę i zasadę działania teatrzyku kamishibai. Podczas pokazu przykładowej legendy narrator opowiada historię, kolejne ilustracje przesuwane są w drewnianej scenie, a proste efekty dźwiękowe budują atmosferę opowieści. Uczniowie na własne oczy widzą, jak obraz i słowo współpracują w opowiadaniu historii.
Część III – Warsztaty: tworzymy własną legendę
W drugiej części zajęć uczniowie pracują w zespołach i przygotowują własną wersję legendy w formie kamishibai. Zakres pracy jest dostosowany do wieku grupy:
- młodsi uczniowie skupiają się przede wszystkim na tworzeniu ilustracyjnych kart opowieści
- starsi uczestnicy opracowują zarówno tekst narracji, jak i ilustracje
Wszystkie potrzebne materiały plastyczne zapewnia muzeum. Część warsztatowa może odbywać się w parku przy Pałacu Schoena, jeśli pozwala na to pogoda.
Finał – przedstawienie w teatrzyku
Każda grupa prezentuje swoją historię na forum: uczniowie czytają przygotowany tekst, przesuwają ilustracyjne karty i – jeśli chcą – wzbogacają opowieść prostymi efektami dźwiękowymi.
Legendy wykorzystywane podczas zajęć
Podczas warsztatów uczniowie pracują z legendami zapisanymi przez Mariana Kantora-Mirskiego, m.in.:
- 201eWróbla wieś201d (Porąbka)
- „Rycerz Benda”
- „Opowieść o górniku i św. Barbarze”
- „Opowieść o dziedzicu Zagórza i nękających go baranach”
- „Opowieść o Wilczej Górze”
- „Opowieść o skarbie ukrytym w Brynicy” (legenda z Milowic)
Uczniowie nie muszą znać tych legend wcześniej – wszystkie są przedstawiane przez prowadzącą podczas zajęć.
Informacje praktyczne
SZCZEGÓŁY LEKCJI
▸ Prowadząca: Anna Polewiak
▸ Poziom: szkoła podstawowa i szkoły ponadpodstawowe
▸ Czas trwania: ok. 90–120 minut
▸ Miejsce: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12
▸ Forma: lekcja muzealna połączona z warsztatami narracyjnymi i plastycznymi
▸ Liczba uczestników: do 25 osób
▸ Koszt: 300 zł za grupę
▸ Materiały plastyczne: zapewnia muzeum
Powiązanie z podstawą programową
Lekcja wpisuje się w treści kształcenia obowiązującej podstawy programowej MEN dla następujących przedmiotów i etapów edukacyjnych:
Język polski – szkoła podstawowa i ponadpodstawowa
- Tworzenie wypowiedzi – budowanie narracji, opowiadanie twórcze, praca z tekstem literackim o charakterze legendy i podania
- Odbiór tekstów kultury – rozumienie funkcji opowieści, baśni i legend jako gatunków literackich
- Praca zespołowa nad projektem narracyjnym i wizualnym
Historia i edukacja regionalna – szkoła podstawowa
- Dziedzictwo kulturowe małej ojczyzny – lokalne podania i legendy jako źródło wiedzy o historii regionu
- Postać patronki górników – św. Barbara – w kontekście kultury i tradycji Zagłębia Dąbrowskiego
Plastyka – szkoła podstawowa
- Ilustracja jako forma narracji wizualnej – tworzenie sekwencji obrazów opowiadających historię
- Praca z różnymi technikami plastycznymi w ramach projektu zespołowego
Wiedza o kulturze – szkoła ponadpodstawowa
- Tradycja ustna i jej formy – legenda, podanie, mit jako sposoby przekazywania wiedzy o przeszłości
- Kultury pozaeuropejskie – japońska tradycja kamishibai jako przykład nieszablonowego medium narracyjnego
Zarezerwuj lekcję dla swojej klasy
Lekcja o legendach Zagłębia Dąbrowskiego to jedno z tych zajęć, po których uczniowie wychodzą z gotowym dziełem – własnoręcznie stworzonym i zaprezentowanym przed grupą. Łączy edukację regionalną, pracę plastyczną, ćwiczenia narracyjne i współpracę zespołową w ramach jednych, spójnych zajęć. Jeśli szukasz propozycji, która naprawdę angażuje – ta jest właśnie dla Ciebie.
Rezerwacja:
- Telefon: 32 363 45 18
- E-mail: promocja@muzeum.org.pl
- Adres: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12, Sosnowiec