lekcje muzealne Sosnowiec

mar

2026

Od sztuki jarmarcznej do Fabryki Snów. Narodziny i złoty czas kina niemego.

O lekcji

Lekcja „Od sztuki jarmarcznej do Fabryki Snów. Narodziny i złoty czas kina niemego” to zajęcia dla szkół ponadpodstawowych, przygotowane przez Pałac Schoena – Muzeum w Sosnowcu. Łączą prezentację multimedialną z analizą fragmentów filmów oraz rozmową o tym, jak twórcy kina niemego budowali emocje i narrację bez użycia dźwięku.

Uczniowie prześledzą drogę kina od pierwszych projekcji lat 90. XIX wieku – pokazywanych na jarmarkach i w teatrach – przez przełomowy wynalazek kinematografu braci Lumière (1895), aż po złoty okres lat 20. XX wieku i dramatyczny koniec ery niemego obrazu wraz z wprowadzeniem dźwięku po sukcesie „Śpiewaka jazzbandu” (1927).

Co uczniowie zobaczą, zrobią i wyniosą?

Poznają historię kinematografii

Dowiedzą się, jak wyglądały pierwsze projekcje filmowe i dlaczego były sensacją epoki
Prześledzą drogę od jarmarcznej atrakcji do poważnej gałęzi kultury i przemysłu
Poznają kluczowe daty i wydarzenia w historii kina niemego – od Lumière’ów po „Śpiewaka jazzbandu”

Odkryją twórców i gwiazdy epoki

Poznają pionierów filmu: braci Lumière, Georgesa Mélièsa, D.W. Griffitha
Dowiedzą się, jak rodziła się kultura gwiazd filmowych
Zapoznają się z różnymi nurtami artystycznymi i krajowymi tradycjami kina niemego

Pracują z materiałem filmowym

Analizują fragmenty filmów z różnych krajów i etapów epoki kina niemego
Rozmawiają o tym, jak twórcy budowali narrację i emocje bez słów i dźwięku
Odkrywają środki wyrazu charakterystyczne dla języka niemego obrazu

Wychodzą z zajęć z refleksją

Rozumieją, jak techniki kina niemego wpłynęły na współczesną kinematografię
Potrafią świadomie analizować film jako dzieło sztuki i środek narracji
Mają punkt wyjścia do dalszej pracy z filmem na lekcjach języka polskiego, wiedzy o kulturze i historii

Informacje praktyczne

SZCZEGÓŁY LEKCJI

▸ Poziom: szkoły ponadpodstawowe

▸ Prowadząca: Joanna Kunysz, dr Daria Więcławek

▸ Czas trwania: ok. 60 minut

▸ Miejsce: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12

▸ Forma: lekcja muzealna z prezentacją fragmentów filmów

▸ Liczba uczestników: jedna klasa szkolna (do ok. 30 osób)

▸ Rezerwacja telefoniczna: 32 363 45 18

▸ Koszt: 150 zł

Powiązanie z podstawą programową

Lekcja wpisuje się w treści kształcenia obowiązującej podstawy programowej MEN dla szkół ponadpodstawowych w zakresie następujących przedmiotów:

Wiedza o kulturze (szkoła ponadpodstawowa – zakres podstawowy)

Kultura masowa i jej instytucje – film jako forma przekazu kulturowego
Dzieło sztuki i jego interpretacja – analiza języka filmowego, narracja wizualna
Historia kultury europejskiej – przełomowe wynalazki i ich wpływ na kulturę XX wieku

Język polski (szkoła ponadpodstawowa)

Odbiór tekstów kultury – film jako tekst kultury; analiza i interpretacja przekazu audiowizualnego
Konteksty historycznoliterackie i kulturowe – modernizm i nowoczesność na przełomie XIX i XX w.

Historia (szkoła ponadpodstawowa)

Kultura i społeczeństwo przełomu XIX i XX wieku – nowe zjawiska cywilizacyjne, urbanizacja, kultura masowa
Dwudziestolecie międzywojenne – rozkwit kultury popularnej i przemysłu rozrywkowego

Uwaga: Podane odniesienia do podstawy programowej mają charakter orientacyjny.

Zarezerwuj lekcję dla swojej klasy

Lekcja o kinie niemym to doskonałe uzupełnienie zajęć z wiedzy o kulturze, języka polskiego i historii – łączy teorię z bezpośrednim kontaktem z filmem, angażuje uczniów i otwiera rozmowę o tym, jak sztuka opowiada bez słów.

Rezerwacja:

Telefon: 32 363 45 18

E-mail: promocja@muzeum.org.pl

mar

2026

Gwara mieszkańców Zagłębia Dąbrowskiego

Zapraszamy uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych na lekcję muzealną poświęconą językowi i gwarom regionu Zagłębia Dąbrowskiego. Podczas zajęć uczestnicy poznają charakterystyczne cechy gwary zagłębiowskiej oraz dowiedzą się, czym różni się ona od gwary śląskiej i małopolskiej.

Lekcja łączy krótkie wprowadzenie do historii regionu z prezentacją multimedialną oraz zadaniami pozwalającymi lepiej zrozumieć rolę języka w kulturze i codziennej komunikacji. Uczniowie poznają wybrane słowa używane w różnych gwarach oraz przekonają się, jak język może jednocześnie łączyć ludzi i tworzyć różnice między regionami.

Czym jest gwara Zagłębia Dąbrowskiego?

Gwara Zagłębia Dąbrowskiego to lokalna odmiana języka, która powstała na styku różnych tradycji kulturowych i językowych. Na jej kształt wpływały zarówno elementy gwary małopolskiej, jak i sąsiedniej gwary śląskiej.

W mowie mieszkańców regionu zachowało się wiele charakterystycznych słów i zwrotów, które są świadectwem historii, codziennych zajęć i kontaktów między społecznościami. Język jest ważnym elementem tożsamości regionalnej – pozwala rozpoznać pochodzenie rozmówcy, ale bywa też źródłem nieporozumień między mieszkańcami różnych regionów.

Jak przebiegają zajęcia?

Podczas lekcji uczniowie:

poznają najważniejsze informacje o Zagłębiu Dąbrowskim i jego historii,
dowiadują się, czym jest gwara i jakie pełni funkcje w kulturze,
poznają podstawowe cechy gwary zagłębiowskiej, śląskiej i małopolskiej,
próbują odgadnąć znaczenie wybranych słów charakterystycznych dla poszczególnych gwar.

W trakcie zajęć wykorzystywane są m.in. dawne gazety z regionu oraz pocztówki Sosnowca zapisane w różnych językach, które pokazują, jak wielojęzyczny był dawniej region.

Na zakończenie uczniowie biorą udział w krótkim quizie, który pozwala utrwalić poznane słowa i ciekawostki językowe.

Informacje praktyczne

Czas trwania: ok. 60 minut

Miejsce: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12

Forma zajęć: lekcja muzealna z prezentacją multimedialną i elementami quizu

Liczba uczestników: jedna klasa szkolna (do ok. 30 osób)

Rezerwacja telefoniczna: 32 363 45 18

mar

2026

Kości i ich opowieści – antropologia dla początkujących

Zapraszamy uczniów klas VII–VIII szkół podstawowych na lekcję muzealną poświęconą podstawom antropologii i anatomii człowieka. Podczas zajęć uczestnicy poznają budowę ludzkiego szkieletu oraz dowiedzą się, w jaki sposób badacze potrafią odczytywać informacje o wieku, płci i życiu dawnych ludzi na podstawie zachowanych kości.

Lekcja ma charakter interaktywny – uczniowie nie tylko poznają podstawowe zagadnienia z zakresu antropologii, ale także samodzielnie wykonują proste zadania badawcze i uczą się interpretować wyniki obserwacji.

Czym zajmuje się antropologia?

Antropologia fizyczna bada szczątki ludzkie, aby lepiej zrozumieć życie dawnych społeczności. Na podstawie kości badacze mogą określić m.in. płeć, przybliżony wiek osoby, a czasem także informacje o jej zdrowiu czy przebytych urazach.

Takie analizy są ważnym elementem badań archeologicznych. Dzięki nim można odtworzyć historię dawnych społeczności oraz dowiedzieć się więcej o warunkach życia ludzi sprzed setek lat.

Podczas zajęć uczniowie zobaczą także materiały z badań archeologicznych, m.in. fotografie szkieletów odkrytych na cmentarzyskach w Sławkowie i Lelowie, które pomagają zrozumieć, jak wygląda praca archeologa i antropologa.

Jak przebiegają zajęcia?

Podczas lekcji uczniowie:

poznają najważniejsze elementy ludzkiego szkieletu,
dowiadują się, w jaki sposób na podstawie kości można określić płeć i wiek człowieka,
wykonują proste pomiary antropometryczne,
próbują samodzielnie złożyć model ludzkiego szkieletu,
poznają przykłady badań archeologicznych prowadzonych w regionie.

W trakcie zajęć omawiane są również wybrane zagadnienia z zakresu antropologii sądowej, pokazujące, w jaki sposób naukowcy analizują szczątki ludzkie odnajdywane podczas badań archeologicznych.

Prowadząca

Zajęcia prowadzi Katarzyna Sobota-Liwoch – archeolożka i antropolożka sądowa, kustosz w Dziale Archeologii Pałacu Schoena – Muzeum w Sosnowcu. Prowadzi badania archeologiczne w regionie oraz popularyzuje wiedzę o archeologii i antropologii poprzez wykłady, warsztaty i spotkania edukacyjne.

Informacje praktyczne

Czas trwania: ok. 60 minut

Miejsce: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12,

Forma zajęć: lekcja muzealna z elementami warsztatów antropologicznych,

Liczba uczestników: jedna klasa szkolna (do ok. 30 osób),

Rezerwacja telefoniczna: 32 363 45 18

mar

2026

Zabawy dziecięce naszych pradziadków

Lekcja muzealna dla przedszkoli i szkół podstawowych

Jak bawiły się dzieci sto lat temu? Czy do dobrej zabawy potrzebne były zabawki ze sklepu?

Podczas lekcji muzealnej „Zabawy dziecięce naszych pradziadków” uczestnicy poznają gry i zabawy, które były popularne na przełomie XIX i XX wieku. Zajęcia pokazują, jak wyglądało dzieciństwo w czasach, gdy większość wolnego czasu spędzało się na podwórku lub w ogrodzie, a do zabawy często wystarczały proste przedmioty i wyobraźnia.

To spotkanie pozwala spojrzeć na historię codziennego życia z perspektywy najmłodszych – ich zabaw, pomysłów i sposobów spędzania czasu razem z rówieśnikami.

Jak bawiły się dzieci 100 lat temu?

Na początku XX wieku dzieci spędzały wiele czasu na wspólnych zabawach na podwórkach, placach i ulicach. Wiele gier przekazywano sobie z pokolenia na pokolenie, ucząc się ich od starszego rodzeństwa lub kolegów.

Podczas lekcji uczestnicy poznają kilka takich zabaw i dowiadują się, jak wyglądała codzienna rozrywka ich pradziadków. Wśród prezentowanych gier pojawiają się m.in.:

klasy – gra polegająca na skakaniu po narysowanych na ziemi polach,
cymbergaj – zręcznościowa gra stołowa, w której krążek przesuwa się palcami po powierzchni stołu,
bierki – gra wymagająca skupienia i precyzji, polegająca na podnoszeniu pojedynczych patyczków bez poruszenia pozostałych,
wyścigi kolarzy – popularna niegdyś gra stołowa inspirowana wyścigami rowerowymi,
skakanie w gumę – zabawa ruchowa wymagająca rytmu i koordynacji,

Niektóre zabawy mają charakter zręcznościowy, inne wymagają współpracy lub refleksu. Dzięki temu uczestnicy mogą zobaczyć, jak różnorodne były dawne gry podwórkowe.

Uwaga! Tempo spotkania oraz wybór zabaw dostosowujemy do wieku uczestników, przestrzeni (podczas ładnej pogody wychodzimy do parku) i charakteru grupy.

Informacje praktyczne:

Czas trwania: ok. 60 minut

Miejsce: Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12

Forma zajęć: zabawy ruchowe w przestrzeni Muzeum lub w parku

Liczba uczestników:
jedna klasa szkolna (do ok. 30 osób)

Rezerwacja telefoniczna: 32 363 45 18

mar

2026

Pierwsza wizyta w muzeum – dla przedszkolaków

O lekcji

Lekcja „Pierwsza wizyta w muzeum” to zajęcia przygotowane specjalnie dla dzieci w wieku 4–7 lat. Prowadzone są w formie opowieści i zabaw aktywizujących, dopasowanych do wieku uczestników – tempo zwiedzania i sposób prowadzenia zajęć dostosowywane są do temperamentu konkretnej grupy.

Zajęcia zaczynają się od opowieści o rodzinie Schoenów i historii pałacu, w którym dziś mieści się muzeum. Dzieci dowiadują się, kim byli dawni właściciele budynku i jak ich dom stał się miejscem przechowywania cennych przedmiotów i dzieł sztuki. Następnie, podczas spaceru przez aktualną wystawę czasową, odkrywają, czym jest wystawa muzealna i w jaki sposób przedmioty mogą opowiadać historie.

Co dzieci zobaczą, zrobią i wyniosą?

Poznają muzeum i jego historię

Dowiedzą się, czym jest muzeum i po co ono istnieje
Usłyszą historię rodziny Schoenów i pałacu, w którym odbywają się zajęcia
Zrozumieją, czym różni się wystawa od kolekcji muzealnej
Zobaczą, dlaczego ważne jest dbanie o eksponaty

Zwiedzą aktualną wystawę czasową

Przejdą przez wystawę w towarzystwie prowadzącego, który w przystępny sposób opowie o prezentowanych przedmiotach
W zależności od tematu ekspozycji porozmawiają o pamięci, historii lub o tym, dlaczego sztuka jest ważna

Wcielają się w muzealników – część praktyczna

Dzieci próbują dopasować pełnowymiarowe przedmioty do odpowiednich kolekcji muzealnych
Pracując w małych grupach, dopasowują karty z wizerunkami autentycznych eksponatów ze zbiorów Pałacu Schoena
Odkrywają, jak wygląda praca muzealnika i jak powstają kolekcje

Wychodzą z zajęć z czymś ważnym

Wiedzą, że muzeum to miejsce, w którym można zadawać pytania i odkrywać – nie tylko oglądać
Mają pierwsze, pozytywne doświadczenie kontaktu z kulturą i instytucją muzealną
Rozumieją pojęcia: muzeum, eksponat, kolekcja, wystawa – na poziomie odpowiednim dla swojego wieku

Informacje praktyczne

SZCZEGÓŁY LEKCJI

▸ Poziom: przedszkole (zalecany wiek: 4–7 lat)

▸ Prowadząca: dr Daria Więcławek

▸ Czas trwania: ok. 60 minut

▸ Miejsce: Pałac Schoena – Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12

▸ Forma: opowieść, spacer po wystawie, zabawa aktywizująca

▸ Liczba uczestników: do 30 osób

▸ Koszt: 150 zł

Ważna informacja: W przypadku konieczności skrócenia zajęć prosimy o poinformowanie osoby prowadzącej przed rozpoczęciem spotkania. Zajęcia mogą zostać skrócone również w przypadku znacznego spóźnienia grupy. Spóźnienia prosimy zgłaszać telefonicznie: 32 363 45 18.

Zarezerwuj pierwszą wycieczkę swojej grupy

Pierwsze spotkanie z muzeum może zaważyć na tym, czy dziecko będzie chciało wracać do takich miejsc w przyszłości. Lekcja „Pierwsza wizyta w muzeum” jest zaprojektowana tak, by to doświadczenie było dla przedszkolaków radosne, spokojne i pełne odkryć – bez presji i bez nudy. Zarezerwuj termin dla swojej grupy i daj dzieciom dobry początek muzealnej przygody.

Rezerwacja:

Telefon: 32 363 45 18
E-mail: promocja@muzeum.org.pl
Adres: Pałac Schoena – Muzeum w Sosnowcu, ul. Chemiczna 12, Sosnowiec

Liczba miejsc jest ograniczona – zalecamy wcześniejszą rezerwację.