Pałac Schoena

Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | SZAJNA LIGHT… Wystawa szkła Beaty Szajny

SZAJNA LIGHT… Wystawa szkła Beaty Szajny

„Ujarzmiam żywioły, które szaleją w rozgrzanej do czerwoności, a potem zastygającej szklanej masie” – mówi Beata Szajna, projektantka szkła związana od 1998 roku z Krośnieńskimi Hutami Szkła, dziś Krosno Glass S.A.

Jej projekty zaczynają się od kartki papieru. Najpierw powstaje rysunek i koncepcja, a następnie pomysł trafia do huty, gdzie dmuchacze szkła nadają mu ostateczny kształt. W tym procesie spotykają się design, rzemiosło, doświadczenie i nieprzewidywalność gorącego szkła.

W swojej pracy Beata Szajna poszukuje harmonii pomiędzy tym, co estetyczne, artystyczne i użytkowe. Fascynują ją idealne proporcje, zjawiska optyczne, odbicia światła, faktury oraz efekty hutnicze powstające podczas formowania szkła na gorąco.

Ukończyła Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych w Rzeszowie oraz Wydział Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego. Od 1998 roku pracuje jako specjalista projektant, tworząc kolekcje autorskie i projekty na zamówienie klientów z całego świata.

Jej prace prezentowano na około 30 wystawach i targach w Polsce oraz m.in. w Niemczech, Austrii, Włoszech, Francji, USA, Anglii, Izraelu i Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Mediolanie i Dubaju. Są również częścią stałej ekspozycji Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie.

🏆 Jest laureatką licznych nagród, m.in. „Złote Ville”, Lauru Klienta i Dobrego Designu. Jej projekt – wazon Samara – stał się jednym z najpopularniejszych produktów Krośnieńskich Hut Szkła. Wyprodukowano i sprzedano ponad 25 tysięcy egzemplarzy.

Beata Szajna aktywnie działa również w obszarze malarstwa i rysunku. Szczególnie bliskie są jej ptaki. 🐦 Należy do Grupy Ornitologicznej, z którą przemierzyła Polskę w poszukiwaniu rzadkich i ciekawych gatunków.

🎨 Projektantka. Artystka. Obserwatorka natury.
A przede wszystkim – osoba, która potrafi zamienić rozgrzaną do czerwoności szklaną masę w przedmiot, który zachwyca przez lata.

Wystawa SZAJNA LIGHT przygotowana została przy współpracy z Galerią Stara Łaźnia w Zawierciu, a kuratorką wystawy jest Karolina Kindler-Skowronek. Prezentuje projekty szkła użytkowego przygotowane w latach od 2000 do 2026. Zestaw szkieł DIUNA na tutaj swoją premierę.

Ekspozycja będzie trwać od 8 października 2026 do 31 marca 2027 a prezentowana będzie w Galerii w Westybulu

Posted by daria.wieclawek@muzeum.org.pl in 2026, Aktualne Wystawy, Aktualności
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | POLSKĘ | MARIUSZ FORECKI

POLSKĘ | MARIUSZ FORECKI

Anatomia buntu, niepewności i … błądzenia

Partner wystawy: Fundacja Pix.house

Wystawa w ramach Międzynarodowego Biennale Fotografii FESTIVAL 200

Projekt POLSKĘ Mariusza Foreckiego to bezkompromisowa opowieść o Polsce pękniętej, zawieszonej między transformacyjnym szokiem wczesnych lat 90. a współczesnymi niepokojami. To fotograficzny zapis społecznego zagubienia, który nie tylko ukształtował pokolenie samego autora, ale którego echa wciąż bezwzględnie rezonują w naszej codzienności.

Forecki z mistrzowską precyzją wkracza w przestrzenie, od których często odwracamy wzrok. Z wizualnego dymu wyłaniają się zderzone ze sobą światy: dworcowe poczekalnie, siłownie, kluby go-go, policyjne kordony, uliczne zamieszki i domowe awantury. Jak zauważa prof. Waldemar Kuligowski, na tych kadrach odbijają się wszystkie polskie wspólnoty, a wśród nich te najważniejsze – „wspólnoty ubawu, złości i pychy”.

Dopełnieniem surowych fotografii są utrwalone przez Foreckiego hasła z murów z lat 90. (np. „Polska ponad wszystko”, „Wypoguję nowy świat”). Zestawione ze współczesnymi obrazami – jak choćby zdjęciem dokumentującym ogólnopolskie protesty z czasów pandemii w 2020 roku – tworzą pomost między dawnym a dzisiejszym buntem.

Serce narracji bije jednak w pragnieniu pokoju i zjednoczenia. Wybrzmiewa ono w fotografii chłopaka siedzącego w ciasnej suterenie pod portretem Johna Lennona. Globalne hasło kampanii z 1969 roku: „Wojna skończy się! Kiedy tylko zechcesz”, zderza się tu z lokalną, ciasną rzeczywistością, stając się uniwersalnym wołaniem o pojednanie.

POLSKĘ to zbiór, który – skryty pod okładką o fakturze szorstkiego betonu – uwiera i boli. Mariusz Forecki był tam, gdzie wielu z nas być nie chciało, by utrwalić obraz, od którego nie sposób oderwać wzroku.

KURATOR: Adrian Wykrota

Wernisaż wystawy odbędzie się w Pałacu Schoena Muzeum w Sosnowcu (Chemiczna 12) 9.10.2026 o 18:00.

Wejście na w dniu wernisażu bezpłatne, później za okazaniem karnetu festiwalowego lub według cennika Pałacu Schoena Muzeum w Sosnowcu.

Posted by daria.wieclawek@muzeum.org.pl in 2026, Aktualne Wystawy, Aktualności
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | Zwiedzanie Pałacu Ernsta Schoena z przewodnikiem

Zwiedzanie Pałacu Ernsta Schoena z przewodnikiem

Ze względu na ogromne zainteresowanie i wyczerpanie puli biletów na zwiedzanie Pałacu Ernsta Schoena otwieramy dodatkowe oprowadzanie o godz. 14:00!

Czas na kolejną niedzielną wycieczkę po Sosnowcu. W niedzielę 2 sierpnia o 14:00 i 16:00 zapraszamy na zwiedzanie Pałacu Ernsta Schoena z przewodnikiem. Spotykamy się w siedzibie muzeum przy ul. Chemicznej 12. Po pałacowych wnętrzach i aktualnych wystawach oprowadzi Was Joanna Kunysz – osoba, która zna każdy zakamarek tego miejsca.

Podczas oprowadzania poznacie neobarokową rezydencję z końca XIX wieku otoczoną romantycznym parkiem pełnym stuletnich drzew. Wnętrza zachwycają owalną sienią, dawną salą balową i detalami w stylu neorokokowym. Spacer po pałacu to szybka podróż w czasy przemysłowych potentatów Schoenów, którzy zrewolucjonizowali miasto – i doskonały pomysł na popołudnie w pięknej scenerii.

Oprowadzanie w cenie 15 zł do zakupu w kasie Muzeum lub poprzez poniższy formularz:

Posted by admin in 2026, Aktualności
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | Odsłonięcie muralu inspirowanego obrazem „Elisabeth Blaut” Jacka Rykały | Sosnowiec Fun Festival Afterparty

Odsłonięcie muralu inspirowanego obrazem „Elisabeth Blaut” Jacka Rykały | Sosnowiec Fun Festival Afterparty

W przestrzeni centrum Sosnowca powstała nowa realizacja artystyczna inspirowana obrazem „Elisabeth Blaut” Jacka Rykały. Monumentalny mural zlokalizowany przy ul. Małachowskiego, na dziedzińcu Banku Sztuki, stanowi kolejny przykład przenikania sztuki współczesnej do przestrzeni publicznej miasta.

Uroczyste odsłonięcie muralu odbędzie się 4 lipca 2026 roku o godz. 22.30. Wydarzenie jest częścią programu Sosnowiec Fun Festival 2026.

Autorem projektu muralu jest prof. Jacek Rykała – malarz, profesor zwyczajny Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Artysta należy do grona najważniejszych współczesnych twórców związanych z regionem. Na swoim koncie ma ponad 60 wystaw indywidualnych prezentowanych w Polsce i za granicą oraz udział w ponad 300 wystawach zbiorowych. Jego dzieła znajdują się w zbiorach muzealnych i prywatnych kolekcjach w kraju oraz poza jego granicami.

Projekt został zrealizowany przez dr. Aleksandra Kozerę oraz dr. Miłosza Wnukowskiego, artystów i pedagogów Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach.

Aleksander Kozera jest doktorem sztuki i adiunktem ASP w Katowicach. Wspólnie z prof. Maciejem Linttnerem prowadzi Pracownię Rysunku IV. W swojej działalności artystycznej koncentruje się przede wszystkim na malarstwie sztalugowym oraz witrażu.

Miłosz Wnukowski, doktor sztuki i adiunkt ASP w Katowicach, pracuje jako asystent prof. Michała Minora w Pracowni Kreatywnego Myślenia w Obrazowaniu Malarskim. W swojej twórczości rozwija działania wywodzące się z malarstwa, często przekraczające tradycyjne ramy obrazu.

Po odsłonięciu muralu zaplanowano wydarzenie muzyczne w przestrzeni dziedzinca Banku Sztuki. W ramach after party organizowanego podczas Sosnowiec Fun Festival wystąpi DJ Samba. Start o 22:00!

Partnerzy i sponsorzy

Realizacja muralu oraz wydarzeń towarzyszących możliwa jest dzięki wsparciu:

  • Miasto Sosnowiec
  • Remmers Polska
  • 41-200 Label
  • Kurier Miejski Sosnowiec
  • Sosnowieckie Wodociągi
  • Bank Sztuki

Posted by admin in 2026, Aktualności
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Dziedzictwo miecza”

Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Dziedzictwo miecza”

Zapraszamy na zwiedzanie zamkowej wystawy

Wystawa „Dziedzictwo miecza” prezentuje niemal tysiąc zabytków związanych z historią wojny, uzbrojenia, architektury obronnej oraz życia codziennego od wczesnego średniowiecza do XVII wieku. Obiekty pochodzą ze zbiorów siedemnastu instytucji kultury i nauki, tworząc wyjątkową opowieść o ludziach, dla których wojna stanowiła istotny element rzeczywistości.

Podczas oprowadzania kuratorskiego uczestnicy poznają najcenniejsze eksponaty, kontekst historyczny prezentowanych obiektów oraz proces przygotowania wystawy. Szczególna uwaga poświęcona zostanie broni, elementom uzbrojenia, zamkom, grodziskom oraz przemianom społecznym zachodzącym od czasów wojów i rycerzy po epokę husarii.

Po wystawie oprowadzi was kurator ekspozycji – Katarzyna Sobota Liwoch, archeolog i antropolog

Zapraszamy do Pałacu Ernsta Schoena przy ulicy Chemicznej 12 w Sosnowcu.

Udział w oprowadzaniu jest w cenie biletu wstępu na wystawę (obowiązują ulgi).

Liczba miejsc podczas pojedynczego zwiedzania jest ograniczona. Zachęcamy do rezerwacji miejsca poprzez poniższy formularz.

Terminy oprowadzania:

  • 4 lipca 2026 r. (sobota), godz. 11.00
  • 12 lipca 2026 r. (niedziela), godz. 16.00
  • 18 lipca 2026 r. (sobota), godz. 11.00
  • 22 sierpnia 2026 r. (sobota), godz. 16.00
  • 29 sierpnia 2026 r. (sobota), godz. 16.00

Dostępność:

Zależy nam, aby każdy mógł komfortowo uczestniczyć w wydarzeniu.

• przy muzeum znajduje się parking,
• przed budynkiem dostępne są ławki,
• wejście do muzeum prowadzi przez schody,
• szerokość drzwi umożliwia wjazd wózkiem oraz wejście z wózkiem dziecięcym lub psem asystującym,
• w budynku znajduje się winda wyposażona w komunikaty głosowe,
• na parterze dostępna jest toaleta dla osób z niepełnosprawnością.

Na terenie muzeum nie ma pętli indukcyjnej, systemu naprowadzającego dla osób niewidomych i słabowidzących ani tłumacza Polskiego Języka Migowego.

Posted by admin in 2026, Aktualności
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | Rodzinne oprowadzanie po wystawie „Dziedzictwo miecza” – wakacyjne spotkania z historią

Rodzinne oprowadzanie po wystawie „Dziedzictwo miecza” – wakacyjne spotkania z historią

W ramach wakacyjnych zajęć w Pałacu Schoena Muzeum w Sosnowcu zapraszamy na bezpłatne rodzinne oprowadzania po wystawie „Dziedzictwo miecza”.

To propozycja dla wszystkich, którzy chcą spędzić letni poranek w muzeum i odkryć fascynujący świat dawnych wojowników, rycerzy, zamków oraz średniowiecznych opowieści. Spotkania zostały przygotowane w przystępnej formule, dzięki czemu będą interesujące zarówno dla dzieci, jak i dorosłych. Nie trzeba posiadać specjalistycznej wiedzy historycznej – wystarczy ciekawość i chęć wspólnego odkrywania przeszłości.

Podczas oprowadzania przyjrzymy się wyjątkowym zabytkom prezentowanym na wystawie „Dziedzictwo miecza”, poznamy historie związane z dawnym uzbrojeniem, codziennym życiem oraz kulturą średniowiecza. To doskonała okazja, by zobaczyć jedną z najciekawszych wystaw prezentowanych obecnie w Pałacu Schoena i spojrzeć na historię jako opowieść o ludziach, ich wyborach, marzeniach i wyzwaniach.

Terminy oprowadzań – czwartki o godzinie 11:00:

Lipiec 2026

  • 9 lipca
  • 16 lipca
  • 23 lipca
  • 30 lipca

Sierpień 2026

  • 6 sierpnia
  • 13 sierpnia
  • 20 sierpnia
  • 27 sierpnia

Udział w oprowadzaniu jest bezpłatny. Spotkania odbywają się w Pałacu Schoena Muzeum w Sosnowcu. Zapraszamy rodziny z dziećmi, a także wszystkich zainteresowanych historią i archeologią. Terminy weekendowych oprowadzań kuratorskich ogłosimy wkrótce.

Posted by admin in 2026, Aktualności
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | Stąd do średniowiecza: Twierdza sztuki – bezpłatne warsztaty wakacyjne dla dzieci

Stąd do średniowiecza: Twierdza sztuki – bezpłatne warsztaty wakacyjne dla dzieci

Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu zaprasza na bezpłatny cykl wakacyjnych warsztatów dla dzieci i rodzin. Spotkania będą odbywać się w każdy wtorek o godzinie 11:00, od 7 lipca do 25 sierpnia.

W programie znalazły się zajęcia inspirowane światem średniowiecza – od rycerskich tarcz i zamków, przez kaligrafię i bestiariusze, po gry terenowe i lepienie z gliny. Warsztaty rozwijają kreatywność, zdolności manualne oraz wyobraźnię, a jednocześnie w przystępny sposób przybliżają historię i kulturę dawnych wieków.

Program

7 lipca, godz. 11:00

Malowanie toreb: średniowieczne wzory

Dzieci nauczą się malowania nietoksycznymi farbami na tkaninie oraz nanoszenia gotowych wzorów za pomocą szablonów. Efektem zajęć będzie własnoręcznie ozdobiona torba na wakacyjne skarby.

14 lipca, godz. 11:00

Smoki i potwory – malujemy własny bestiariusz

Poznamy fantastyczne stworzenia znane ze średniowiecznych legend i baśni. Za pomocą farb i pędzli uczestnicy stworzą własne ilustracje inspirowane dawnymi księgami.

21 lipca, godz. 11:00

Tworzymy rycerskie tarcze

Warsztat poświęcony projektowaniu i wykonywaniu tarcz z tektury. Uczestnicy poznają podstawowe zasady heraldyki i stworzą własne rycerskie symbole.

28 lipca, godz. 11:00

Warsztaty pięknego pisania: dawne litery

Podczas zajęć dzieci poznają podstawy kaligrafii oraz nauczą się zdobienia inicjałów inspirowanych średniowiecznymi rękopisami.

4 sierpnia, godz. 11:00

Budujemy zamek – papierowy kolaż

Praca z papierem, wycinanką i materiałami o różnych fakturach pozwoli stworzyć przestrzenne przedstawienia średniowiecznych zamków.

11 sierpnia, godz. 11:00

Teatrzyk obrazkowy: ilustrowanie zagłębiowskich legend

Uczestnicy stworzą własne opowieści obrazkowe inspirowane lokalnymi legendami i zaprezentują je w formie prostego teatrzyku.

18 sierpnia, godz. 11:00

Podchody w parku: rycerska wyprawa po skarby

Gra terenowa w Parku Schoena, podczas której uczestnicy będą rozwiązywać zagadki, odnajdywać wskazówki i wykonywać kolejne zadania.

25 sierpnia, godz. 11:00

Lepienie z gliny: dawne naczynia i figurki

Na zakończenie cyklu uczestnicy wykonają figurki i naczynia inspirowane sztuką wczesnośredniowieczną.

Dodatkowe atrakcje

Po każdym warsztacie istnieje możliwość wzięcia udziału w interaktywnej wystawie „Po drugiej stronie szafy”.

Dodatkowo zapraszamy na przystępne, rodzinne oprowadzanie po wystawie „Dziedzictwo miecza”, które odbywa się w każdy czwartek o godzinie 11:00.

Rezerwacje

Na warsztaty obowiązują wcześniejsze zapisy:

tel. 32 363 45 18
e-mail: promocja@muzeum.org.pl

Wstęp wolny.

Posted by admin in 2026, Aktualności
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | Europejskie Dni Archeologii w Pałacu Schoena. Odkryj „Dziedzictwo miecza”

Europejskie Dni Archeologii w Pałacu Schoena. Odkryj „Dziedzictwo miecza”

14 czerwca 2026 r. (niedziela), godz. 10:00–18:00

Z okazji Europejskich Dni Archeologii zapraszamy do zwiedzania wystawy czasowej „Dziedzictwo miecza”, prezentowanej w Pałacu Schoena Muzeum w Sosnowcu.

Ekspozycja, przygotowana przez Katarzynę Sobotę-Liwoch we współpracy z dr. Radosławem Liwochem, przybliża ponad tysiąc lat historii – od wczesnego średniowiecza po XVII wiek. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć niemal tysiąc zabytków związanych z archeologią, historią wojskowości oraz kulturą materialną dawnych społeczeństw.

Wystawa opowiada o ludziach, których życie związane było z wojną i służbą wojskową. Prezentowane są m.in. elementy uzbrojenia, broń, wyposażenie wojowników i rycerzy, a także przedmioty codziennego użytku odnajdywane podczas badań archeologicznych. Dzięki nim możemy lepiej poznać świat dawnych mieszkańców ziem polskich oraz przemiany społeczne i militarne zachodzące przez stulecia.

Szczególne miejsce zajmują zabytki związane z grodami, zamkami i średniowiecznymi ośrodkami obronnymi. Zwiedzający mogą prześledzić drogę od wojowników plemiennych, przez drużynników książęcych i rycerstwo, aż po husarię – symbol militarnej potęgi Rzeczypospolitej.

Wystawa powstała dzięki współpracy z siedemnastoma instytucjami kultury i nauki, które udostępniły swoje zbiory na potrzeby tej wyjątkowej prezentacji.

Informacje o wystawie

Dziedzictwo miecza
16 maja – 20 września 2026 r.

Kurator / autor: Katarzyna Sobota-Liwoch
Współpraca: dr Radosław Liwoch
Konsultant naukowy: dr Bartłomiej Sz. Szmoniewski (OAGiW IAE PAN)

Patronat Honorowy: Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Mecenasi Kultury:
El-System Tomasz Łuszczyński
Peak Frost Jan Gańczarczyk

Dostępność

Zależy nam, aby każdy mógł komfortowo zwiedzić wystawę:

  • przy muzeum znajduje się parking,
  • przed muzeum znajdują się ławki,
  • wejście do budynku prowadzi przez schody,
  • szerokość drzwi umożliwia wjazd wózkiem oraz wejście z wózkiem dziecięcym lub psem asystującym,
  • w budynku dostępna jest winda z sygnalizacją głosową,
  • na parterze znajdują się toalety dla osób z niepełnosprawnością.

Uwaga: Na terenie muzeum nie ma pętli indukcyjnej, systemu naprowadzającego dla osób niewidomych i słabowidzących ani tłumacza języka migowego.

Zapraszamy do wspólnego odkrywania materialnych śladów przeszłości podczas Europejskich Dni Archeologii.

 

Posted by admin in 2026, Aktualności
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | Kierunek GZM 2026. Odkryj sekrety Pałacu Emmy Schoen w Sosnowcu

Kierunek GZM 2026. Odkryj sekrety Pałacu Emmy Schoen w Sosnowcu

Sekrety Pałacu Emmy Schoen – noc, która ożywia historię Sosnowca

To niezwykła, nocna podróż do świata dawnych przemysłowców i pałacowych tajemnic. W klimatycznych wnętrzach Pałac Schoena, przy muzyce na żywo i z udziałem aktorów, uczestnicy odkryją historię rodziny Schoenów oraz poznają sekrety dawnego Sosnowca. To immersyjne wydarzenie łączące historię, teatr i atmosferę minionych epok, dzięki czemu pałacowe sale na nowo ożyją opowieściami swoich dawnych mieszkańców.

Informacje organizacyjne:

Termin: 27–28 czerwca 2026 r.
Godziny zwiedzania: 17:00–23:00
Czas trwania jednej tury: około 1 godziny
Liczba uczestników: maksymalnie 35 osób w grupie

Udział bezpłatny – decyduje kolejność zgłoszeń.

Rejestracja

Rejestracja oraz regulamin zwiedzania dostępne są na stronie Urzędu Miejskiego w Sosnowcu.

KLIKNIJ W TEN LINK ABY PRZEJŚĆ DO REJESTRACJI

Wydarzenie odbywa się w ramach festiwalu Kierunek GZM, największego w Polsce festiwalu mikrowypraw. Od 26 do 28 czerwca mieszkańcy i goście będą wspólnie świętować 9. urodziny Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, odkrywając wyjątkowe miejsca, lokalne historie oraz ludzi tworzących charakter Metropolii.

„Sekrety Pałacu Emmy Schoen” to okazja, by spojrzeć na historię Sosnowca z nowej perspektywy i przekonać się, że przeszłość może być fascynującą przygodą.

Posted by admin in 2026, Aktualności
Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu | Zagłębiowski Czwartek. Pałac Mieroszewskich historia rezydencji w Gzichowie

Zagłębiowski Czwartek. Pałac Mieroszewskich historia rezydencji w Gzichowie

Pałac Schoena Muzeum w Sosnowcu, Zagłębiowska Mediateka oraz Instytut Zagłębia Dąbrowskiego zapraszają na kolejne spotkanie z cyklu Zagłębiowski Czwartek.

Czerwcowe spotkanie będzie kontynuacją rozpoczętego w ubiegłym roku cyklu poświęconego pałacom i zamkom Zagłębia Dąbrowskiego. Tym razem uczestnicy będą mieli okazję poznać historię Pałacu Mieroszewskich w Będzinie, nazywanego również Pałacem Gzichowskim – jednej z najciekawszych rezydencji regionu.

Gościem wydarzenia będzie Małgorzata Hałasik, kustoszka Muzeum Zagłębia w Będzinie, która przybliży dzieje pałacu, jego właścicieli oraz znaczenie obiektu w historii Zagłębia Dąbrowskiego.

Spotkanie odbędzie się 18 czerwca o godz. 17.00 w Pałac Schoena – Muzeum w Sosnowcu przy ul. Chemicznej 12.

Wstęp wolny.

Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych historią regionu, dawną architekturą rezydencjonalną oraz dziedzictwem kulturowym Zagłębia Dąbrowskiego.

Posted by admin in 2026, Aktualności